Evaluatietool COVID-19

Artikelen COVID-19 & kwaliteit

Tijdens de COVID-19 pandemie steunen zorginstellingen op hun opgebouwde kwaliteitssystemen. Welke aspecten van kwaliteitsmanagement zijn op dit moment bijzonder relevant? En hoe kan kwaliteitsmanagement helpen straks weer over te gaan naar ‘normaal’? De komende tijd publiceert het NIAZ hierover een aantal korte artikelen.

6. E-health en het normenkader

De afgelopen weken is alle aandacht van de zorginstellingen uitgegaan naar de COVID-19-patiënten. Het gebruik van e-health (zorg op afstand) nam een enorme vlucht. Zo kan toch een consult geboden worden of een chronisch zieke patiënt gemonitord.

Door het uitvallen van veel reguliere zorg zijn duizenden patiënten op wachtlijsten terecht gekomen. Hun zorg is de komende periode een belangrijke prioriteit voor de zorgprofessionals. Deze moeten hun tijd verdelen tussen niet-COVID-patiënten en COVID-patiënten. Waar mogelijk zullen ze, om besmetting te voorkomen, de reguliere zorg op afstand willen organiseren. Bovendien is het voor risicopatiënten wenselijk om zoveel mogelijk thuis te blijven. De verwachting is dan ook dat het gebruik van e-health de komende tijd verder zal toenemen. Zo kunnen meer patiënten geholpen worden, met minder bezoeken aan zorginstellingen. Patiënten die bij voorkeur thuis moeten blijven, kunnen toch door artsen of verpleegkundigen gemonitord worden.

Normenkader ‘Virtual health’
Het borgen van de veiligheid van e-health is belangrijk. Er moeten kaders zijn om te kunnen identificeren welke patiënten toegang krijgen tot e-health en om de kwaliteit, veiligheid en efficiency van e-health te kunnen borgen. Daarnaast hoort e-health een geïntegreerd onderdeel van de totale zorgverlening te zijn. Als antwoord op dit vraagstuk is een internationaal normenkader voor ‘virtual health’ ontwikkeld. Dit kader is binnenkort beschikbaar in het Nederlands. De voorbereidingen voor de eerste pilot audit in het Rijnstate Ziekenhuis zijn al in volle gang. Vanaf 2022 kunnen ook andere zorginstellingen hierop geaudit worden. Als je hierin interesse hebt, neem dan contact op met je senior adviseur of met het NIAZ via +31 (0)30 2330380.

Evaluatietool
Het NIAZ ontwikkelt momenteel ook een evaluatietool op basis van Qmentum. De tool kan gebruikt worden om de acties te evalueren die instellingen hebben ondernomen om de COVID-19-pandemie in te perken. Hierover hoor je zeer binnenkort meer.

Mocht je vragen hebben over dit artikel of graag ondersteuning willen bij de verdere ontwikkeling van het kwaliteitsmanagement in jouw zorginstelling, dan helpt het NIAZ je graag verder. Je kunt hiervoor contact opnemen met je eigen senior adviseur of het NIAZ bellen via +31 (0)30 2330380. Naast begeleiding door senior adviseurs verzorgt het NIAZ ook trainingen op maat voor jouw zorginstelling en bieden we de mogelijkheid om kennis en goede voorbeelden uit te wisselen tijdens de regiodagen.

5. Risicomanagement in tijden van COVID-19

Elke zorginstelling heeft beleid voor risicomanagement. Een pandemie, zoals de uitbraak van COVID-19, is een majeur bedrijfsrisico voor een zorginstelling. De aard en omvang van een dergelijke crisis vereisen gedegen beheersmaatregelen, die de schade maximaal beperken. Ze vragen bovendien om een prospectieve risicoanalyse: wie pas in actie schiet als de feiten zich voordoen, is ruim te laat. Prospectief betekent dat je vooraf nagedacht hebt over preventieve acties en dat je systemen en middelen hebt klaarstaan in back-up. Zo zorg je voor maximale continuïteit van de bedrijfsvoering. Risicomanagement maakt een zorginstelling op die manier meer ‘agile’: ze kan snel, behendig en wendbaar reageren op  noodsituaties.

Normenkader
Ook voor dit vraagstuk biedt het normenkader NIAZ-Qmentum ruime aanknopingspunten. De nadruk ligt op het opzetten van een integraal risicomanagementsysteem als essentieel onderdeel van het kwaliteitsbeleid. Verschillende normensets bieden relevante kapstokken, ook in relatie tot COVID-19.

De normenset ‘Leiderschap’ gaat in op het opzetten van een integraal risicomanagementsysteem ter voorbereiding op rampen en noodsituaties. Alle zeven criteria onder norm 12 behandelen het maken van afspraken en het opzetten van beleid om risico’s te beheersen en te beperken. De nadruk ligt op het geïntegreerde karakter: alle managers dienen het beleid op alle niveaus in te bouwen in hun dagelijkse praktijk, ten behoeve van de patiëntveiligheid. Risicobeheersing vereist dus een krachtige ondersteuning door het management.

De normenset ‘Voorbereid zijn op noodsituaties en rampen’ gaat ruimer en dieper in op risico-beheersende maatregelen en dito acties. Norm 6 bevat 6 criteria om risico’s zoals COVID-19 te beheersen en de schade te beperken. Voorbeelden zijn onder meer de ontwikkeling van back-upsystemen voor kritische activiteiten en de aanleg van voldoende voorraad van essentiële benodigdheden. Ook wordt gevraagd om de partnerinstellingen van lokale, regionale en nationale overheden te betrekken bij het beleid. Zo maakt, indien nodig, een gecoördineerde, grootschalige reactie mogelijk. Een ander criterium voorziet in de adequate evaluatie van de pandemie bij opschaling, tijdens en na afschaling. Hierbij wordt verwezen naar het incidentenmanagementsysteem dat interessante informatie kan bieden. Zodoende kunnen uiteindelijk afspraken en plannen bijgewerkt en verbeterd worden. ‘Flattening the curve’ in je instelling begint bij goed risicomanagement.

Mocht je vragen hebben over dit artikel of graag ondersteuning willen bij de verdere ontwikkeling van het kwaliteitsmanagement in jouw zorginstelling, dan helpt het NIAZ je graag verder. Je kunt hiervoor contact opnemen met je eigen senior adviseur of het NIAZ bellen via +31 (0)30 2330380. Naast begeleiding door senior adviseurs verzorgt het NIAZ ook trainingen op maat voor jouw zorginstelling. We bieden de mogelijkheid om kennis en goede voorbeelden uit te wisselen.

4. Persoonsgerichte zorg in tijden van coronacrisis én daarna

Iedere zorgprofessional heeft persoonsgerichte zorg hoog in het vaandel. De intrinsieke motivatie om het goede voor de ander te doen, is bij zorgmedewerkers sterk aanwezig. Juist in tijden dat het enorm spannend was (en nog is) en medewerkers zich drie slagen in de rondte werken, zien we prachtige voorbeelden waarin verder gedacht wordt dan strikt genomen nodig is, om patiënten en hun familie tegemoet te komen. Zo worden portretfoto’s als sticker op de beschermende pakken geplakt, zodat zorgverleners voor de patiënt herkenbaar blijven als medemens. Ook zijn er verschillende zorginstellingen die de strenge regels omtrent het toelaten van bezoek hebben verruimd als de laatste levensfase van een patiënt is aangebroken.

Dit zijn slechts twee voorbeelden van de talloze manieren waarop nu en in de voorbije weken aandacht is besteed aan persoonsgerichte zorg. Met behulp van het normenkader van Qmentum Global kijkt het NIAZ hoe persoonsgerichte zorg in zorginstellingen is vormgegeven in visie en beleid, en hoe persoonsgericht zorg toegepast wordt in de dagelijkse zorgverlening. Het gaat dan niet alleen om de patiënt als persoon, maar ook om diens naasten én om de medewerkers in de zorginstelling. In hoeverre zijn zij in staat om hun werk met trots uit te voeren, in goede fysieke en mentale gezondheid? Met name als het gaat om de medewerkers, biedt het kritisch proces ‘menselijk kapitaal’ aanknopingspunten. De gerichtheid op de patiënt en diens familie zit door het gehele normenkader verweven en richt zich op kernwaarden als waardigheid en respect, informatievoorziening, samenwerking en participatie. Het is indrukwekkend om te zien hoe in tijden van crisis deze kernwaarden onverminderd aandacht krijgen.  

Op de website van het NIAZ is (na inloggen) de gids ‘Op weg naar persoonsgerichte zorg’ in te zien. In deze gids is uitgewerkt hoe persoonsgerichte zorg er op verschillende niveaus (operationeel, tactisch en strategisch) uit ziet en zijn voorbeelden gegeven van criteria uit Qmentum Global waarmee persoonsgerichte zorg wordt getoetst.

Het NIAZ ontwikkelt momenteel ook een evaluatietool op basis van Qmentum. Die kan gebruikt worden om de acties te evalueren die instellingen hebben ondernomen om de COVID-19-pandemie in te perken.

Mocht je vragen hebben over dit artikel of graag ondersteuning willen bij de verdere ontwikkeling van het kwaliteitsmanagement in jouw zorginstelling, dan helpt het NIAZ je graag verder. Je kunt hiervoor contact opnemen met je eigen senior adviseur of het NIAZ bellen via +31 (0)30 2330380. Naast begeleiding door senior adviseurs verzorgt het NIAZ ook trainingen op maat voor jouw zorginstelling en bieden we de mogelijkheid om kennis en goede voorbeelden uit te wisselen tijdens de regiodagen.

3. Infectiepreventie en -bestrijding in tijden van coronacrisis én daarna

Elke zorginstelling heeft beleid en afspraken over handhygiëne, persoonlijke beschermingsmiddelen, reiniging en desinfectie van de fysieke omgeving en verwerking van (besmet) afval en linnengoed. Tijdens de coronacrisis zijn dit beleid en afspraken in uitzonderlijke omstandigheden op de proef gesteld. In vele instellingen zijn inventieve initiatieven ontwikkeld om het risico op overdracht van het virus op afdelingen waar COVID-patiënten behandeld en verzorgd worden tot nul terug te brengen. Het leren van elkaar is daarbij uitzonderlijk snel doorgevoerd binnen een instelling, maar ook tussen instellingen voor bijvoorbeeld acute zorg en langdurige zorg. Bij het inplannen en uitvoeren van de uitgestelde reguliere zorg zal de focus op gepaste hygiënemaatregelen onverminderd aandacht vergen om deze opstart veilig te laten plaatsvinden. Daarbij zullen alle medewerkers, maar ook cliënten, familie, bezoekers en vrijwilligers betrokken moeten worden om dit risico onder controle te houden.

Waaraan te denken bij het uitwerken, invoeren en onderhouden van hygiënemaatregelen bij een pandemie? Ook voor dit vraagstuk biedt het normenkader van NIAZ-Qmentum aanknopingspunten. Zoek bijvoorbeeld in de Qmentum Global-matrix op de trefwoorden ‘pandemie’, ‘beschermingsmiddelen’, ‘reiniging en desinfectie’, ‘afval’ en ‘linnengoed’. De selectie toont criteria die van belang zijn voor ‘infectiepreventie- en bescherming’ en ‘voorbereid zijn op noodsituaties en rampen’ binnen diverse afdelingen in ziekenhuizen, maatschappelijke instellingen, thuiszorg/thuisverpleging en zelfstandige instellingen voor medisch–specialistische zorg.

Het NIAZ ontwikkelt momenteel een evaluatietool op basis van Qmentum. Die kan gebruikt worden om de acties te evalueren die instellingen hebben ondernomen om de COVID-19 pandemie in te perken.

Mocht je vragen hebben over dit artikel of graag ondersteuning willen bij de verdere ontwikkeling van het kwaliteitsmanagement in jouw zorginstelling, dan helpt het NIAZ je graag verder. Je kunt hiervoor contact opnemen met je eigen senior adviseur of het NIAZ bellen via +31 (0)30 2330380. Naast begeleiding door senior adviseurs verzorgt het NIAZ ook trainingen op maat voor jouw zorginstelling en bieden we de mogelijkheid om kennis en goede voorbeelden uit te wisselen tijdens de regiodagen.

2. Patiëntenstroom in tijden van coronacrisis én daarna

Nu de (eerste) piek van de coronacrisis achter ons ligt, wordt in de meeste instellingen de uitgestelde reguliere zorg weer ingepland en uitgevoerd*. Het is echter niet precies duidelijk welke aantallen patiënten zich nu zullen melden bij de instellingen. Iedere instelling is zelf aan zet om ervoor te zorgen dat de patiëntenstroom hanteerbaar blijft.

Hoe doe je dat? Ook voor dit vraagstuk biedt het normenkader van NIAZ-Qmentum aanknopingspunten. Zo begint de normenset ‘Ambulante zorg’ met de norm ‘De toegang tot zorg voor bestaande en potentiële cliënten en hun familie, teams en verwijzers wordt tijdig en gecoördineerd aangeboden’, waarbij in zeven criteria is uitgewerkt hoe een instelling aan deze norm kan voldoen. Daarnaast bevat het kritisch proces ‘Patiëntenstroom’ (zie ‘kolom R’ van de ‘Qmentum Global-matrix’) criteria uit de normensets ‘Leiderschap’, ‘Peri-operatieve zorg’ en ‘Spoedeisende hulp’. Deze criteria kunnen instellingen helpen bij het bewaken van de kwaliteits- en veiligheidskaders voor de patiëntenstromen. De vereiste instellingsrichtlijn in dit kritisch proces geeft in acht nalevingstesten de verschillende stappen aan om tot een goede doorstroming te komen en te evalueren hoe het proces in de praktijk verloopt. Is bijvoorbeeld voor iedere betrokkene duidelijk wat zijn of haar rol is bij het vlot laten verlopen van het verblijf van de patiënt in de instelling? En zijn er duidelijke afspraken met laboratoria en andere diagnostische afdelingen over doorlooptijden voor onderzoek? Alle criteria in dit kritisch proces kunnen er gezamenlijk aan bijdragen dat uitgestelde planbare zorg uiteindelijk geen spoedzorg wordt.

Het NIAZ ontwikkelt momenteel een evaluatietool op basis van Qmentum. Die kan gebruikt worden om de acties te evalueren die instellingen hebben ondernomen om de COVID-19 pandemie in te perken.

Mocht je vragen hebben over dit artikel of graag ondersteuning willen bij de verdere ontwikkeling van het kwaliteitsmanagement in jouw zorginstelling, dan helpt het NIAZ je graag verder. Je kunt hiervoor contact opnemen met je eigen senior adviseur of het NIAZ bellen via +31 (0)30 2330380. Naast begeleiding door senior adviseurs verzorgt het NIAZ ook trainingen op maat voor jouw zorginstelling en bieden we de mogelijkheid om kennis en goede voorbeelden uit te wisselen tijdens de regiodagen.

*In Nederland helpen het verdeelmodel van het LCPS (Landelijk Coördinatiecentrum Patiëntenspreiding) en de urgentielijst van de NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) de druk te spreiden en te bepalen welke zorg binnen welke termijn dient plaats te vinden.

1. De werking van noodplannen in tijden van COVID-19-crisis

In iedere zorginstelling is met de huidige pandemie het noodplan in werking getreden. Een crisisorganisatie is ingericht en, waar nodig, is verder opgeschaald. In tijden van crisis blijken zaken snel realiseerbaar die anders tijdrovend of inefficiënt verlopen. Sommige instellingen geven aan dat de COVID-19-crisis werkt als een vliegwiel om gedaan te krijgen wat eerder niet lukte. Betekent dit dat alles vlekkeloos verloopt? Zeker niet! Dagelijks gaan dingen (bijna) mis en dagelijks wordt snel geleerd en bijgestuurd.

Om ook op de langere termijn de lessen uit deze periode te behouden en te benutten, kan het normenkader van NIAZ Qmentum handvatten bieden om snel en gemakkelijk te evalueren en bij te sturen. Selecteer daarvoor bijvoorbeeld in ‘kolom R’ van de ‘Qmentum Global-matrix’ de criteria uit het kritisch proces ‘Voorbereid zijn op noodsituaties’. Mogelijk zijn niet alle criteria in deze fase relevant, maar een aantal zal zeker helpen bij het in kaart brengen van wat goed gaat en wat beter kan. En in hoeverre is jouw organisatie klaar om de normale activiteiten te herstellen na deze crisis? Selecteer daarvoor ‘De instelling ontwikkelt beleid en procedures voor het herstel van de normale activiteiten na een noodsituatie (crisis) of ramp’ in deze zelfde kolom.

Het NIAZ ontwikkelt momenteel een evaluatietool op basis van Qmentum. Die kan gebruikt worden om de acties te evalueren die instellingen hebben ondernomen om de COVID-19 pandemie in te perken.

Mocht je vragen hebben over dit artikel of graag ondersteuning willen bij de verdere ontwikkeling van het kwaliteitsmanagement in jouw zorginstelling, dan helpt het NIAZ je graag verder. Je kunt hiervoor contact opnemen met je eigen senior adviseur of het NIAZ bellen via +31 (0)30 2330380. Naast begeleiding door senior adviseurs verzorgt het NIAZ ook trainingen op maat voor jouw zorginstelling en bieden we de mogelijkheid om kennis en goede voorbeelden uit te wisselen tijdens de regiodagen.

Inloggen

Terug naar inloggen